Kontroverzni okrugli sto: Zvaničnici RS-a sastali se sa sankcionisanim Rusima, raspravljaju o 'historijskoj istini'

Grupa poslanika iz Narodne skupštine Republike Srpske (NSRS) nedavno je učestvovala u online diskusiji za okruglim stolom, zajedno sa sankcionisanim ruskim zvaničnicima. Među centralnim temama o kojima se raspravljalo bilo je značajno preinačenje historijskih događaja, prema izvještaju [Slobodne Bosne](https://www.slobodna-bosna.ba/vijest/485534/prekrajanje_historije_poslanici_iz_rs_na_sastanku_s_negatorima_genocida_i_sankcionisanim_rusima.html). Zvanično saopštenje je navelo da su diskusije obuhvatale navodne genocide nad sovjetskim i srpskim stanovništvom tokom Drugog svjetskog rata, zločine usmjerene protiv Srba u bosanskom ratu 1992-1995, te ishode i implikacije Dejtonskog sporazuma.

Digitalni događaj, pod nazivom „Lekcije Drugog svjetskog rata, novi izazovi današnjice – preporod nacizma“, uključivao je Elenu Afanasjevu. Ona obavlja funkcije šefice grupe prijateljstva i zamjenice predsjednika Komiteta za međunarodne poslove Saveznog vijeća. Gospođa Afanasjeva je trenutno pod sankcijama Ujedinjenog Kraljevstva, Švicarske, Australije i Ukrajine zbog njenog učešća u ruskoj nezakonitoj aneksiji ukrajinskih teritorija 2022. godine.

Tokom svog obraćanja, Afanasjeva je ustvrdila da su protekle dvije decenije svjedočile primjetnoj ponovnoj procjeni ishoda Drugog svjetskog rata. Ovaj trend je pripisala novoj generaciji političara u zapadnim zemljama, za koje je tvrdila da ne snose nikakvu moralnu odgovornost za događaje koji su se odigrali prije osamdeset godina. Dalje je tvrdila da su oni koji nisu uspjeli postići pobjedu na bojnom polju, umjesto toga pribjegli informacionim i psihološkim operacijama kako bi diskreditovali i umanjili rezultate rata.

Ruslan Trad, istraživač hibridnih prijetnji pri Atlantskom vijeću i pisac za bugarski Capital Weekly, obavijestio je Detektor da je specifična fraza „očuvanje historijske istine i suočavanje s historijskim revizionizmom“ dobro poznat instrument meke moći Kremlja. „Moskva dosljedno koristi ovaj jezik kako bi delegitimirala zapadne narative o sovjetskoj prošlosti, opravdala svoju invaziju na Ukrajinu kao 'antifašističku' operaciju i kultivirala saveznike na Balkanu koji zastupaju revizionističke stavove o ratovima devedesetih na prostoru bivše Jugoslavije“, objasnio je Trad.

Ovu procjenu ponavlja i Stratcom, tijelo Evropske unije za borbu protiv dezinformacija. Njihovi izvještaji često naglašavaju kako mediji bliski Kremlju i ruski zvaničnici izjednačavaju savremenu Evropu, konkretno EU, s nacizmom.

Jelena Guskova, koja rukovodi Centrom za proučavanje savremene balkanske krize pri Institutu za slavistiku Ruske akademije nauka, također je prisustvovala skupu. Tokom svog obraćanja, navodno je naglasila kritičnu važnost održavanja rusko-srpskih odnosa, tvrdeći da se oni potvrđuju kroz tekuće institucionalne i političke angažmane, koji služe kao ključni pokazatelji kontinuiteta i međusobnog razumijevanja. „Veze između srpskog i ruskog naroda dodatno su ojačane njihovim zajedničkim njegovanjem kulturnih i historijskih veza, pored međusobnog razumijevanja u trenutnim okolnostima“, izjavila je Guskova.

Guskova ima historiju kontroverznih stavova o ratnim zločinima u Bosni i Hercegovini, posebno negirajući genocid u Srebrenici. Često umanjuje broj žrtava i pripisuje događaj stranim obavještajnim agencijama. „Danas znamo da je operacija planirana u Engleskoj, Francuskoj i SAD-u“, tvrdila je Guskova u dokumentarnom filmu RT-a iz 2023. godine. Nastavila je, navodeći: „Neki izvori kažu da je bilo 200 mrtvih, neki 300. Drugi izvori navode do 2.000. Ali ove brojke ne znače da se dogodio genocid. Još uvijek je nejasno ko ih je ubio. Devedeset i sedam posto ubijenih nema tragova metaka.“ Ove tvrdnje direktno suprotstavljaju brojnim zvaničnim dokazima koji potvrđuju činjenice genocida u Srebrenici.

Okrugli sto je posebno naglasio „potrebu suprotstavljanja historijskom revizionizmu i relativizaciji zločina počinjenih tokom Drugog svjetskog rata, s posebnim fokusom na patnju sovjetskog i srpskog naroda tokom 20. vijeka“, kako je izvijestila RTRS.

Mladen Bubonjić, komunikolog iz Banja Luke, rekao je za Detektor da, iako je Sovjetska armija nepobitno dobila Drugi svjetski rat, savremena interpretacija ove pobjede se pomjerila, sada prvenstveno služeći za legitimisanje specifičnih političkih agendi. „Ovdje se legitimitet daje kroz format naučne konferencije. Pojedinci, bilo da su stvarni naučnici ili oni koji se takvima predstavljaju, iskorištavaju se“, primijetio je Bubonjić. Objasnio je: „Neki akademici iz visokoškolskih ustanova koriste kvazi-naučne metode, obilježene uopštavanjima, relativizacijom i neadekvatnom argumentacijom. Nije riječ o naučnoj metodologiji, već o naučnoj fasadi, koja se koristi za podržavanje prevladavajućih ideologija, političkih programa i društvenih ideja.“ Naglasio je da historijske narative uvijek oblikuju oni koji ih kontroliraju, što je fenomen posebno izražen u trenutnim globalnim okolnostima. „To dovodi do situacije gdje se relativizacija osuđuje, a istovremeno se protiv nje bori sa još više relativizacije. Takva dinamika se odvija u društvu lišenom političke, društvene ili pravne odgovornosti“, zaključio je Bubonjić.

Nekoliko učesnika iz Republike Srpske ranije se bavilo relativizacijom ratnih zločina. Dragomir Vasić, zamjenik predsjednika Narodne skupštine, tokom svog govora za okruglim stolom ustvrdio je da su srpski narod „često prikazivali kao agresore“ tokom rata u Bosni, dok su „srpske žrtve i patnje ostale marginalizovane“. Sam Vasić se suočava sa tekućim postupkom za ratne zločine pred Sudom Bosne i Hercegovine, vezanim za navodne zločine počinjene na području Zvornika u proljeće 1992. godine.

Njegov kolega, Srđan Mazalica, istakao je značaj obilježavanja sistematskih ubistava Srba unutar Nezavisne Države Hrvatske, nacističke njemačke marionetske države. Tokom Drugog svjetskog rata, ustaški pokret je bio odgovoran za smrt 83.145 Srba, Jevreja, Roma i antifašista u koncentracionom logoru Jasenovac. Mazalica ima historiju relativiziranja genocida u Srebrenici i negiranja kampanje „bijelih traka“ u Prijedoru.

Među ostalim zapaženim prisutnima bili su Duško Perović, koji rukovodi Misijom RS-a u Ruskoj Federaciji, i Andrej Morozov, otpravnik poslova Ruske Federacije u Bosni i Hercegovini. Morozov je ranije viđen kako obilježava Dan pobjede nad fašizmom zajedno sa članovima organizacije „Noćni vukovi“.